Анемометр дегеніміз не



Атмосфералық қысымды өлшеу үшін

213. Аспаптардыңаталуын көрсетіңіз:

214. Ағзаның термореттеуіш функциясы төменгі температура ждәне жоғары ылғалдықта қалай өтеді?

1. газдық эмболының түзілуі

2. +Терінің қан тамырлары тарылады

3. Терінің қан тамырлары кеңйді

4. Жылу бөліну төмендейді

5. Булану күшейеді

215. Инфрақызыл сәулелендіру қандай әсер етеді:

2. Рахитке қарсы

4. +Терең жылу беру

216. Төменгі атмосфералық қысымның әсері:

1. Метгемоглобин түзілгендіктен гипоксия болады

2. Эритроциттердің оттегі тасымалдауының бұзылуының нәтижесінде гипоксия болуы

3. Өкпенің желдетілуі күшейуі негізінде гипероксия болуы

4. Ауадағы оттегі деңгейінің төмендеуі салдарынын гипоксии болуы

5. +Қан тамырларында газды эмболия түзілуі

217. Ауаның ылғалдығы дегеніміз-:

1. 1 м 3 ауадағы су буларының мөлшері

2. +Ауадағы су буларының мөлшері

3. Ауаның су буларымен қанығуының температурасы

4. 1 м 3 ауадағы су буларының максималды мөлшері

218. Операциялық залда ауа келу ағыны неліктен шығу ағынынан басым болуы керек?

1. Көрші бөлмелерден ауаның түсуінің алдын алу үшін

2. Шаңданудың алдын алу үшін

3 Операциялық залдағы ауаны көршілес бөлмелерге жіберілуін белсендіру үшін

4 Микроклиматтық жағдайларды жақсарту мақсатында

5. + Ауаның бактериалды ластануының алдын алу үшін

219. Желдету көлемі дегеніміз не?

1. Бөлмедегі ауаның саны

2. + Бір сағат ішінде бөлмеге енген және шыққан ауаның көлемі

3. Бөлмеде бір сағат ішінде алмасатын ауа көлемі

4. Бір адамға келетін бөлменің көлемі

5. Бөлмеде ауа бір сағат ішінде қанша рет алмасатынын көрсететін шама

220. Аурухана үшін жылыту жүйелерінің қандай жүйесі оптималды болып табылады?

5. Жергілікті сулы

221. Бөлменің температуралық тәртібін зерттеу кезінде қандай көрсеткіштер анықталады?

1. +Ауа температурасы

2. Салыстырмалы ылдалдылығы

4. Ауаның ылғалдылығы

5. Ауаның қозғалу жылдамдығы

222. инфрақызыл сәуленің аса қауіпті эффектісі

1. Канцерогенді эффект

4. Тері беткейінің қызаруы

5. +Вегетососудтық бұзылулар

223 Терапиялық бөлімшелердегі аурухана палатасы үшін ең оңтайлы бағыт:

224. Инфекциялық бөлімшелердегі жасанды желдетуді ұйымдастыруға қандай талаптар қойылады?

1. Ауаның шығуынан ауаның келуі басымырақ болуы керек

2. +Ауаның келуі шығуға тең болуы керек

3. Енбелі ауаның мөлшері сормалы ауаның мөлшерінен артық болуы керек

4. Ауа дәлізге беріледі

5. Ауа палаталарға беріледі

225. Инфекциялық бөлімшелерде ауаның ластануын төмендету үшін желдетуді ұйымдастыру бойынша қандай алдын алу шараларымен қол жеткізеді?

1. +Ауаның кебуі мен шығуы бойынша ауа алмасу қысқалығының біркелкілігімен

2. Ауаның келуіне қарағанда шығуы басымырақ болады

3. Ауаның шығуына қарағанда келуі басымырақ болады

5. Ауаның далаға берілуі

226 Жарықтық коэфициенті дегеніміз не?

1. +Шыныланған терезе бетінің еден ауданына қатынасы

2. Терезенің шеткі жақтауынан еденге дейінгі ара қашықтығының қатынасы

3. Шамның жиынтық қуатының еденге қатынасы

4. Еден ауданына терезе ауданының қатынасы

5. Тікелей түскен күн сәулесінің жарықтану ұзақтығының пайызы

227. Табиғи жарықтану коэфициенті-бұл:

1. Терезе әйнегімен жарықтың ұсталынып қалу деңгейі

2. Шыныланған терезенің еден ауданына қатынасы

3. Шамның жиынтық қуатының еденге қатынасы

4. +Ашық аспан астындағы жарықтың бөлме ішіндегі табиғи жарыққа қатынасы

5. Ашық аспан астындағы табиғи жарықтың қандай бөлігі бөлмедегі жарықты құрайтынын көрсететін коэффициент

228. Жарықтанудың салыстырмалы қуаттылығы дегеніміз не?

1. Жарық күшінің жұмыс орнының ауданына қатынасы

2 Жұмыс орнының жарықтығының еден ауданына қатынасы

3. Терезе ауданының еден ауданына қатынасы

4. +Шамның жиынтық қуатының еден ауданына қатынасы

5. Еден ауданының бірлігіне тең көздің қуаттылығы

229. Люминесцентті шамдардың қыздыру шамдарымен салыстырғандағы артықшылықтары:

1. Жұмыс барысындағы күрделігі

2. Спектрінің күндізгі жарыққа түндігіне сәйкес болуы

3. +Көлеңкелердің болмауы

4. Жоғары контрастылығы

5. Шамдардың эстетикалық түрлерінің әртүрнлілігінің жоғары мүмкіндігі

230. Гигиеналық жағынан қандай шамдар оптималды болып табылады?

1. Тікелей жарық

2.+ Шашыраған жарық

3. Шағылысқан жарық

4. Жергілікті бағытталған жарық

5. Жалпы бағытталған жарық

231. Инсоляциялық тәртіптің қандай көрсеткіштері бойынша максималдыға жатқызуға болады:

1. +Бағыт –оңт-шығыс, оңт-батыс

2. Бағыт – оңт және шығыс

3. Сәулелену ұзақтығы-тәулігіне2-3 сағат

4. Сәулелену ұзақтығы тәулігіне 3 сағаттан кем емес

5. Еденнің сәулеленетін ауданы – 30%

232. Қандай көрсеткіштері бойынша иносляциялық тәртіпті минималдығы жатқызуға болады?

1. Бағыт –оңт-шығыс, оңт-батыс

2. + Бағыт –солтүстік және шығыс

3. Сәулелену ұзақтығы-тәулігіне 3-5 сағат

4. Сәулелену ұзақтығы тәулігіне 5 сағат

5. Еденнің сәулелену ауданы- 80%

233. Жасанды жарық түсір- біркелкілігі арқылығы қамсызданады:

1. шамның қуаттылығының артуы

2. шамның санның артуы

3 + Ыдыратушының қолдану армарутасының қолданыстары

4. шамның балқу қолданыстары

5. Қатты көлеңкенің болмағандығымен

234. Терезенің батысқа бағыттталуы береді:

1. +3-5 сағаттағы инсоляцияны

2. 5-6 сағат бойындағы инсоляцияны

3. Тек таңертеңгілік сағаттардағы инсоляцияны

4. Бөлме ауданының 80% жарықтануын

5. Бөлменің минималды қызуын

235. Терезенің солтүстік шығысқа бағытталуы береді:

1. 3-5 Сағаттағы инсоляцияны

2. + 3 сағаттан аз уақыт бойындағы инсоляцияны

3. Тек таңертеңгілік сағаттардағы инсоляцияны

4. Бөлме ауданының 80% жарықтануын

5. Бөлменің максималды қызуын

236. Ылғалдықтың түрлері:

237. Люкс – бұл өлшем бірлігі:

1. Иондауыш сәулелердің

4. +Жарық ағыныңың қарқындылығы

5. Атмосфералық қысым

238. ТЖК –бұл көрсеткіш:

1. Ауа ылғалдығының

2. Ауа температурасының

3 Ауа қозғалысының жылдамдығы

5. Ауаның бактериалды ластануының

239. Инсоляциялық тәртіп түрлері:

240. Ауаның температурасын өлшейді:

5. Аппарат Кротова

241. Ауаның қозғалыс жылдамдығын өлшейді:

1. Ассман психрометрі

3. Аппарат Кротова

242. Седиментациялық әдіс бойынша нені анықтайды?

1. Желдің жылдамдығын

2. +Ауаның бактериалдық ластануын

3. Сүттің майлылығын

4. Судың мөлдірлігін

5. Атмосфералық қысымды

243 Кротов аппараты нені анықтау үшін қажет:

1. Желдің жылдамдығын

2 Сүттің майлылығын

3 + Ауаның бактериалды ластануын

4 Судың мөлдірлігін

5 Атмосфералық қысымды

244. Жұмыс орнындағы табиғи жарықтың пайыздық бөлігін қандай көрсеткіш арқылы анықтайды?

3. Тереңдету коэффициенті

4. Әлсіреу реттілігі

245. Кротов аспабы қандай мақсатта қолданылады?

1. Ауаның СО2 ластануын анықтау үшін

2 Инсоляциялық тәртіпті бағалау үшін

3 +Ауаның бактериалды ластануын

4 Химиялық талдау үшін ауадан сынама алу үшін

5. Ауадағы аммиакты анықтау үшін

246. Төменгі атмосфералық қысым тән:

3. Мұхиттармен теңіздердің түбінде

4. Жер асты жолдарында

247. Жоғарғы барометрлік қысым тән:

2. +Мұхиттармен теңіздердің түбінде

4. Шөл және жартылай шөл далада

5. Орманды далаларда

248. Инфрақызыл сәулелер:

1. Фотохимиялық үрдісті күшейтеді

2. Бактерицидтік әсері бар

3. + Жылулық әсер береді

4. Эритемалық күйдіретін эффект береді

5. Рахитке қарсы әсері бар

249. Микроклимат түрлері:

250.Бөлменің абсолюттік ылғалдығын қандай аспап арқылы анықтайды:

5. Кротов аппараты

251.Бөлменің ауасын санациялауда қандай аспапты қолданады:

2. Аппарат Кротова

254. Тұрғын бөлмелердің оптималды салыстырмалы ылғалдығы %:

255. Ауаның температурасын үздіксіз, автоматты түрде жазып отыратын аспап:

256.Күн сәулесінің бактерицидтік әсер ететін бөлігі:

1. Көрінетін сәулелер

2. инфрақызы сәулелері

3. +Ультракүлгін сәулелері

4. Күн спектрінің барлық бөліктері

5. Рентген сәулелері

257.Метеотропты ауруларға жатады:

1. Бронхиалды астма

258.Рахитке қарсы әсері бар сәулелер:

1. Инфрақызыл сәулелері

2. күлгін сәулелері

3. +Ультракүлгін сәулелері

4. Қызыл сәулелері

5. Рентген сәулелері

259.Барометр – анероид нені бағалау үшін қажет:

3. Ауаның қозғалыс жылдамдығын

4. +Атмосфералық қысымды

5. Салыстырмалы ылғалдықты

260. Температуралық тәртіпті бағалауда қолданатын аспап:

261. Табиғи желдеті дегеніміз – бұл . әсер етудегі ауа алмасуы:

1. Абсолюттік ылғалдылық

2. Қысымның айырмашылығы

3. Желдің үстемділігі

4. +Сыртқы және ішкі бөлме температурасының айырмашылығы

5. Салыстырмалы ылғалдық

262. Жарық коэффициенті- бұл:

1. Терезенің әйнекті бетінің еденнің ауданына қатынасы

2. +Терезенің әйнекте- бетінің қатынасы еденнің ауданына

3. Терезенің әйнектемеппін бетінің жерге қатынасы

4. Бөлменің еденінің ауданының терезенің әйнекте- бетіне қатынасы

5. Жарықталғандықтың қатынасы еденнің ауданына

Дата добавления: 2015-08-20 ; просмотров: 432 | Нарушение авторских прав

Ауа гигиенасы

! Гигрограф мынаны анықтау үшін қажет:

* Ауаның қозғалыс жылдамдығы

! Ауаны санациялау мыналар үшін жүргізіледі:

* Ауа температурасының жоғарылауы

* Ауа температурасының төмендеуі

*+Ауадағы микроағзалардың өлуі

* Атмосфералық қысымның төмендеуі

* Ауаның ылғалдылығының төмендеуі

Суретте берілген аспап не үшін қолданылады:

* Сүттің тығыздығын өлшеу үшін

* Ылғалдылығын өлшеу үшін

* Атмосфералық қысымды өлшеу

! Кессондық ауру мынаның нәтижесінде пайда болады:

* Микроклиматтың қолайсыз жағдайларының ағзаға әсері

* Жарықтанудың қолайсыз жағдайларының ағзаға әсері

*+Жоғары атмосфералық қысымның ағзаға әсері

* Төменгі атмосфералық қысымның ағзаға әсері

* Күнде адамның ұзақ уақыт болуы

! Биіктік ауруының себебі болып табылады:

*+Төменгі атмосфералық қысым

* УК сәулесінің жеткіліксіздігі

! Ауа ортасының бактриалды ластануының санитарлық көрсеткіші болып табылады:

* УК радиацияның деңгейі

* Инфрақызыл радиацияның деңгейі

* Табиғи жарықтандыру деңгейі

! Есептеу әдісімен қандай көрсеткішті анықтауға болады:

*+Ауа алмасу еселігі

* Ауа ортасының ионизациясы

! Адамға жарықтану жағдайының әсерін мына зерттеулер арқылы анықтауға болады:

*+Көру анализаторының қызметі

* Тер бөліну қызметі

* Табиғи және жасанды жарықтандыру көрсеткіштері

! Бөлменің табиғи жарықтандыру деңгейін бағалайтын санитарлық көрсеткіштері:

* Жарық көзінің түрі мен жарық беретін арматураның сипаты

* Ватт/м 2 Жарықтандыру деңгейі

* Салыстырмалы ылғалдылық және барометрлік қысым

*+ТЖК, ЖК,түсу бұрышы

* Ауа алмасу еселігі

! Қыздыру шамдарымен салыстырғанда люминесценттік шамдардың артықшылықтары:

* Сәулелену спектрі күндізгіден айырмашылығы бар

! Жабық бөлмелерді табиғи жарықтандыруын гигиеналық бағалауға кіреді:

* Жарықтандыру арматурасы және жарық көзінің түрлері

* Вахтадағы еденнің м 2 жарықтандыру деңгейі

* Жарықтандыру арматурасының түрлері

*+Жасанды жарықтандыру коэффициенті

* Анық көру тұрақтылығы

! Бөлменің инсоляциялық тәртібінің түрлері:

! Ауаның қозғалыс жылдамдығын анықтайтын аспаптар:

! Жоғарғы және төменгі атмосфералық қысым кезінде дамитын ауруларға жатады:

Бұл аспап атмосфералық қысымды анықтау үшін қолданылады.Аталуы қандай:

Осы берілген аспап ауаның қозғалыс жылдамдығын анықтау үшін қолданылады. Атаңыз:

Осы аспап ауаның бактериалды ластануын зерттеу үшін қолданылады. Атаңыз:

! Сурет

Бұл аспап бөлменің ылғалдылығын зерттеу үшін қолданылады. Оны атаңыз:

Бұл аспап мынаны анықтау үшін қолданылады:

* Ауаның қозғалыс жылдамдығы

* Ауаның бактериалды ластануы

* Ауаның химиялық ластануы

Бұл аспаптар қалай аталады:

Бұл аспаптар мынаны анықтау үшін қолданылады:

*+Ауаның қозғалыс жылдамдығы

* Ауаның бактериалды ластануы

* Ауаның химиялық ластануы

Берілген аспап ауаның химиялық ластануын анықтау үшін қолданылады. Ол қалай аталады:

«Жел раушаны» мәліметтері бойынша желдің басым тұратын бағытын көрсетіңіз:

! Жарықтандыру коэффициенті дегеніміз не?

*+Терезенің әйнектелген бетінің еден ауданына қатынасы

* Терезенің шетінен арақашықтығының бөлме тереңдігінің еденге дейінгі ара қатынасы

* Шамның жиынтық қуатының еден ауданына қатынасы

* Шамның жиынтық қуатының терезе ауданына қатынасы

* Тіке түскен күн сәулесінің жарықтану ұзақтығының пайызы

Аспап қалай аталады:

Дата добавления: 2015-07-23 | Просмотры: 1739 | Нарушение авторских прав

Табиғатты оқып үйрену

§2. Табиғатты оқып үйрену
Сабақтың мақсаты:
Білімділігі – Табиғатты оқып үйрету, тәсілдері мен табиғат танушылардың қағидаларын білу. Әр түрлі білім көздерімен оқушылардың білімдерін тереңдету;
Дамытушылығы — оқушының тез қабылдауына жол ашу, ой қиялына ерік бере отырып, өз пікірін айтуға, қорытынды шығаруға төселдіру, теориялық білімін, зейінін дамыту, табиғатты бақылау әрі тамашалауға зейінін бұру;
Тәрбиелігі — логикалық ойлау мәдениетін қалыптастыру, даралық қабілетін сезіндіру, руханилыққа тәрбиелеу, табиғатты сүюге баулу.
Сабақтың типі: Жаңа сабақты меңгеру.
Сабақтың түрі: Іздену сабағы.

Сабақтың әдістері: дамыта оқыту, сұрақ — жауап, ойын элементтері, шығармашылық әдіс, талдау.
Пән аралық байланыс: тарих, биология.
Сабақтың көрнекілігі: оқулық, интерактивті тақта, рефлексия күлшелері, ребустар, барометр — анероид, анемометр, монокуляр.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі
II. Өткен сабақты пысықтау
III. Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі
IV. Жаңа білімді бекіту
V. Сабақты қорытындылау
VI. Үйге тапсырма
VII. Бағалау
VIII. Рефлексия
I. Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу. Оқушыларды түгендеу.

II. Өткен сабақты пысықтау кезеңі. Оқушыларға өткен сабақ бойынша сұрақтар қойылады.

Сұрақтар:
1. Жаратылыстану пәні нені үйретеді?
2. Ғарыштық денелер дегеніміз не?
3. Ғарыштық денелер туралы ғылым қалай аталады?
4. Органикалық заттарға не жатады?
5. Бейорганикалық заттар дегеніміз не?
6. Табиғат құбылыстары дегеніміз не?

III. Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі:

1. Оқушыларға Қазақстан табиғатының көріністерін бейнелейтін суреттерді көрсету арқылы, табиғаттың көркемдігін, таңғажайыптылығын айту. Оларды күнделікті өмірде байқамай, тек саяхатқа шыққанда ғана тамашалайтындығымыз өкінішті екендігін айту. Ал ежелгі адамдар табиғаттың белгілі бір маусымдарға байланысты өзгеретіндігін байқаған. Алғашқы адамдар аң аулауға шығып, олардың тіршілік ететін аймағын және жүріс — тұрысын үйренгендігін түсіндіру.

2. Табиғатты оқып үйренудің бірнеше әдістері бар. Оның біріншісі – бақылау. Алғаш ұшып келетін құс – Наурызек, алғаш өсіп шығатын гүл – Бәйшешек көктем хабаршылары болса, құстардың қайтуы – күннің суып, қыстың келетінің білдіреді. Күннің қызара батуы ертеңгі күннің жылы болатындығын, тауық биікте қонақтаса жауын жауады, қоқиқаз былтырғы ұясын жөндемей жұмыртқаласа, жазда құрғақшылық болады, егер керісінше жөндеп биіктететін болса жаз жаңбырлы болады деп болжаған ата — бабаларымыз. Ол көп жылдық бақылаудың жемісі екендігін түсіндіру.
Күнделікті ауа райын теледидар, радио арқылы тыңдаудың өзі бақылаудың нәтижесіне жатады. Олар арнайы аспап — құралдар арқылы іске асады.

Монокуляр құралын көрсету. Құрылысымен таныстыру.
Монокуляр арқылы күнді бақылайды.
Бақылау өлі табиғатты бақылау, жануарларды ақылау, өсімдіктерді бақылау, адамдардың еңбек етуін бақылау сияқты жекелей қарастыруға болатындығын баяндау.

3. Екінші әдісіне тәжірибе (эксперимент) жасау жатады. Ол әдіс зертханада жасалынатындығын түсіндіру. Мысал ретінде: қыздыру, суытуды сипаттау.

4. Келесі әдіске – өлшеу жатады. Өлшеу арқылы адамдар көптеген денелердің көлемін, ауданын, арақашықтығын анықтайды. Бұл әдіс арнайы құрал — жабдықтарды қажет ететіндігін түсіндіру.
Атмосфералық қысымды Барометр – анероид деп аталатын құралдың көмегімен өлшейді.
Барометр — анероид құралын көрсету, құрылысын түсіндіру.
1. Корпус; 2. Гофрирленген қорапша; 3. Шыны қақпақ; 4. Көрсеткіш шкала; 5. Металл пластина.

Желбағар – желдің бағытын көрсетеді. Желбағардың суреттерін көрсету, құрылысын түсіндіру.

Анемометрмен желдің күшін анықтайды. Анемометр суреттерін көрсет, құрылысын түсіндіру, заманауи үлгілерімен таныстыру.

5. Табиғаттанушыларға (натуралистер) арналған сегіз қағиданы түсіндіру. Олар: Шыдамдылық, қырағылық, нақтылық, топтасып жұмыс жасау, қолжазба, коллекция жинау, бақылау дағдысы, қорыту, саралау, сұрақ қою.

IV. Жаңа білімді бекіту.

1 — тапсырма. Оқулықтағы сурет бойынша оқушылардың білімін пысықтау. Сұрақ қою. Жауап алу. Оқулықпен жұмыс істеу.
2 — тапсырма. Ребусты шешу.
[бақшаның суреті]Ш = Ы
[балық аулайтын аудың суреті] А = Л

3 — тапсырма.
[тәждің суреті] және [ірімшіктің суреті]. [иненің суреті],, + БЕ

V. Қорытындылау кезеңі. Оқушыларға түсіндірілген сабақ бойынша сұрақтар қойылады.
Сұрақтар:
1. Табиғатты оқып үйренудің неше әдісі бар? Оларды ата?
2. Бақылау әдісін қалай түсінеміз?
3. Тәжірибе әдісі қалай жүзеге асырылады?
4. Өлшеу әдісін қалай түсінеміз?
5. Барометр — анероид құралымен нені өлшейді?
6. Анемометмен нені өлшейді?
7. Монокулярмен нені өлшейді?
8. Табиғат танушылардың қандай қағидалары бар?

VII. Үйге тапсырма:
— §2 оқу
— тақырып соңындағы сұрақтарға жазбаша жауап беру

VIII. Бағалау. Сұрақтарға жауап берген, сабақ барысында белсенділік танытқан оқушылар бағаланады.
IX. Рефлексия. Мұғалім таратқан күлшелер арқылы оқушылар сабақ туралы өздерінің пікірлерін білдіреді.

Емдеу мекемелеріне бөлінген жер бөлігіне және аумағына қойылатын талаптар:3 5 страница

* тұрұындар шаұымымен жұмыс істеу

* коммуналдық нысандарды құрылыс кезінде және эксплатациялау кезінде бақылау жасау

* санитарлық ағарту жұмыстарын жүргізу

!.Адам организміне әсер ететін, көпжылдық ауа-райының режимі аталады

! Өндірістік зонаға қарағанда селитебті зоналар орналасады

* жел розасының есебінсіз

!Күнделікті санитарлық бақылаудың міндеті

құрылыс жоспарының орындалуына жүйелі бақылау

* тұрғындардың денсаулығына және санитарлық өмір сүру жағдайына әсер ететін факторларды зерттеу

* жобаға санитарлық сараптама

* жер учаскасын таңдау

* нысандарды эксплуатацияға беру комисиясына қатысу

* жобаға сараптама жүргізу

!Тұрғын және қоғамдық ғимараттардың микроклиматын нор-

* СНиП 2.04.05 — 86 Отопление,вентиляция и кондиционирование

* СНиП 2.07.01 — 89 Градостроительство.

* СНиП 2.01.01 — 82 Строительная климатология и геофизика.

* СанПиН 3077 — 84 Санитарные нормы допустимого шума в поме-

нии жилых и общественных зданий и на территории.

* СанПиН 2605 — 82 Санитарные нормы и правила обеспечения

инсоляции жилых и общественых зданий и территорий.

!Тұрғын және қоғамдақ ғимараттардың ауа кубының мөлшері қандай көрсеткіш бойынша анықталады ?

* ауаның ионизация бойынша

* адамның хал-жағдайы бойынша

* көмір қышқыл газы бойынша

*Жеке адамның денсаулығы

*Әкімшілік аумақтардың тұрғынының денсаулығы

*Популяция қоғамның денсаулығы

*жеке органның денсаулығы

!Тұрғын үйде ауаны сорып шығаратын вентиляция қандай

бөлмеде болуы қажет ?

* ас ішетін бөлмеде

! БДҰ ның көздік нүктесімен адамдардың денсаулығы бағаланады

!адам денсаулығын сақтаумен айналысатын дүние жүзілік ұйым.

!Алматыда тұрғын бөлменің үздіксіз инсоляциясының

ұзақтығы қанша болу керек?

!Тұрғын бөлменің ылғалдылығы қанша болу қажет ?

! МСЭҚБ жобаның экспертизасына неше күнде қортынды

!Күрделі емес обьектілердің жобалау сатысы қалай

! Қоршаған конструкцияның термикалық қарсылығы неге

* материалдың жылу откізгіштігіне

!Табиғи жарыққа баға беру әдістерінің 2 тобын

! Күрделі обьектілер неше сатыда жасалынады ?

!Жарықтандырудың қандай түрі аралас деп аталады ?

* артында және жанынды терезелері бар табиғи жаpықтандыру

* артында және сол жағында терезелері бар табиғи жарықтан-

* бүйір жағынан және төбеде табиғи жаpықтандыруы бар

* жалпы және жеркілікті жасанды жарықтандыру

* Жалпы жасанды жаpыҚтандырумен тастырылған жалпы табиғи

!Бас жоспаp деген не ?

* Өндіpістік ғимаpаттың жоспаpы

* 500 м pадиустағы ауданның теppитоpиясының ауданы

* 1000 м кем болмайтын pадиустағы аудан теppитоpиясының жоспаpы

* Обьект теppитоpиясының жоспаpы

* Мекеменің баpлық қабаттаp бойынша чеpтеждаpының жоспаpы

!Жабық бөлменің ауасының тазалығының санитаpлық көpсеткіші

pетінде қандай көpсеткіш қолданылады ?

* Бөлменің ауасының темпеpатуpасының динамикасы.

* Бөлме ауасының салыстыpмалы ылғалдылығының динамикасы.

* Бөлме ауасындағы күкіpтті газдың мөлшеpі.

* Бөлме ауасындағы ішек таяқшасының мөлшеpі.

* Теpдің,теpі майының ішек газдаpы компоненттеpінің газ

түpіндегі заттаpдың ауадағы мөлшеpі.

! Қалаларды салудағы негізгі құжат :

* аудандық жоспарлау жобасы

* аудандық жоспарлау схемасы

* деталды жоспарлау жобасы

* қалалық бас жоспары

!Қаланың бас жоспары қандай құжатқа негізделініп жасалынады ?

* ғимараттар салыну жобасына

* деталдық жоспарлау жобасына

* аудандық жоспарлаудың схемасына

! Қаланы жобалаудың қандай сатысы мезгілсіз, уақытын

бұрып аталып тұр ?

* аудандық жоспарлаудың схемасы

* аудандық жоспарлаудың жобасы

* қалалық бас жоспары

* ғимараттар салу жобасы

* деталды жоспарлау жобасы

!Тротуардың еңі неше метрден кем болмауы қажет ?

! Жалпы сауықтыратын, психофизиологиялық, бактерицидтік және жылулық әсер көрсетеді

!Қалалық территориясы функциясына байланысты мынадай

бөлінеді : селитебтік, өндірістік жӘне :

!Тұрғын аудандағы объектілердің қажет көрсету радиусы

қанша метрден аспауы қажет ?

!Тұрғындардың санитарлық- эпидемилогиялық жағдайынының нормативтік құқықтық актілеріне жатады:

* құрылыс нормалары мен ережелері

* санитарлық ережелер мен нормалар

! Санитарлық-эпидемиологиялық нормативтердің мемлекеттік жүйесінің құжаттарына жатады:4

! Ауруды алдын-алу бөлінеді: 3

! Медициналық тексерулер болуы мүмкін:

* жылдық және алдын-ала

* алдын-ала және аяқ-астынан

* міндетті түрде және профилактикалық

* периодтық және міедетті түрде

* тоқсандық және күштеп

! Тұрғындардың инфекциялық, кәсіптік аурулар және уланулар болған жағдайлардағы шаралар:

* санитарлық-эпидемиологиялық қызмет мамандарының органдармен қабылдануы

* денсаулық сақтау қауымдастығының мамандарының органдармен қабылдануы

* апаттық медицина мамандарының органдармен қабылдануы

* стационардың жұқпалы аурулар бөлімінің мамандарымен

* қалалық поликлиниканың жұқпалы ауру дәрігер кабинеті

! Апаттық эпидемилогиялық жағдайларда пайда болатын дезинфекциялық, дезинсекциялық және дератизациялық шаралар:

* аймақтық, областық қызмет жасау огандар, республикалық маңызы бар қалалар мен астаналарда көрсетілетін санитарлық мемлекеттік эпидемиологиялық қызмет

* жеке және өзіндік қызметкерлермен

* медициналық апаттар ұйымдарымен

* облыстық, қалалық және аудандық дезинфекциялық станциялармен

* физикалық және заңды тұлғалардың өз күшімен

! Мемлекеттік органдардың физикалық және заңды тұлғалардың тамақ өнеркәсібін шығарылуына, тасымалдануына қойылатын жауапкершілік принциптар: алдын -алу шаралары:2

* темір тапшылық жағдай

* йодтың тапшылық жағдайы

! Санитарлық-эпидемиологиялық сұраныстарды қабылдайды:2

*санитарлық нормалар мен ережелер

* құрылыс нормалар мен ережелер

* уақытша құрылыстық ережелер мен нормалар

* жоспарлы және жоспарсыз

!.Халық денсаулығы үшін маңызды қауіптілік факторларының топтарын кім,қашан жасады?

!Санитарлық тексеру барысында нені бағалаймыз?

*Білімнің жағдайын бағалаймыз

!Мемлекеттік орган ұжымы оның басшысының шешімімен мемлекеттік қызметкерлердің ар намыс кодексін ұстанбауын қарай алады

* Жұрт көзінше айыптау

!Химиялық фактордың адам организміне жуктемесін өлшейтін өлшем бірлігі:

!Алшақтату қауіптілік факторына жатады:

! Қандайда бір қауіптілік факторын алдын ала хабарлап айту аталады:

*қоғамдық денсаулық сақтау

!Бассейн дегеніміз не?

*жүзуге арналған жасанды су айдыны

*табиғи су айдыны

*қысымды өлшеу аппараты

*температураны өлшеу аппараты

*ылғалдылықты өлшеу аспабы

!Жүзу бассейніндегі айналма жолдарының орналасуы

*бассейн ғимаратының артында

*судың саяз бөлігінде

*бассейннің терең бөлігінде

*бассейн ваннасының айналасында

!Су шығынын өлшейтін құрал

!Ашық бассейндер ваннасы және қызыл бклдеу арасындағы қашықтық қанша мөлшкерден кем болмауы керек

!Бассейндегі су құрамын қанша күнде микробиологиялық сынамадан өткізуі тиіс

*10 күнде бір рет

*2 күнде бір рет

*5 күнде бір рет

!Бассейндегі суды сезім сүшелері арқылы тексеру қанша уақыт сайын жүргізілуі тиіс

!Бассейн ваннасының қабырғасы көгермеуі үшін қолданылатын ерітінді

!Бассейннен сынаманы қанша см тереңдіктен алады

! Жер бетінен жоғарылаған сайын, ауаның қысымы төмендей береді әрбір 10,5 м биіктеген сайын ненің бағанасы төмендейді ?

! Пайызбен берілген абсолюттік ылғалдылықтың максималды ылғалдылыққа қатынасы,қандай ылғалдылық ?

Жаратылыстану 5 сынып. Күнделік сабақ жоспарлары (барлығы 34 сағ, аптасына 1 сағ)

Сабақ№ ________ Сыныбы _________ Күні _________

Тақырыбы: §1.Жаратылыстану- табиғат жайлы ғылымдардың жиынтығы ретінде.

Мақсаты:

Білімділік: Оқушыларға жаратылыстану пәнінің зерттейтін құбылыстары, жаратылыстану пәндері жөнінде түсіндіру.

Дамыту: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру.

Сабақтың типі: Жаңа білім беру сабағы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: 1. Сұрақ-жауап. 4. Топтастыру.

Сабақтың көрнекілігі: Қосымша деректер, оқулық, кескін карта т.б.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

ІІІ. Жан-жақты білімдерін тексеру.

  1. «Дүниетану» ұғымы қандай мағына береді?
  2. Дүниетану дегеніміз не?
  3. Дүниетану пәнінің мақсаты.
  4. Дүниетану пәнінің маңызы.
  5. Дүниетану нені оқытады
  6. Жаңа сабаққа дайындық.

Табиғатқа бақылау жасағанда орманда немесе далада қандай құбылыстар жүріп жатқанын байқадыңдар ма?

«Жаратылыстану» сөзі екі ұғымнан тұрады: «Жаратылыс- табиғат және оны тану». Жаратылыстану ғылымының бірнеше саласы бар. Мәселен, астрономия ғылымы- аспан денелерін, физика-табиғат құбылыстарын зерттейді. Химия-бір заттың екінші затқа айналуы туралы ғылым. География – біздің ғаламшарымыз туралы, биология –тірі табиғатты , экология-тірі ағзалардың бір-бірімен және қоршаған ортамен , сондай-ақ адам мен табиғаттың қарым-қатынасы арқылы қоршаан ортаны сақтаудың ғылыми негізі.

Біз өсімдіктерді , жануарларды, жәндіктерді, құстарды көре аламыз.

Макро— грек тілінен аударғанда «ұзын, үлкен»деген ұғымды білдіреді. Бұл сөз күрделі ғылыми терминнің бір бөлігі ретінде жиі қолданылады.табиғаттағы үлкен құбылыс пен үдерістерді, сондай-ақ адамдарды да макродүниеге жатқызамыз.

Микро- «өте ұсақ, майда» деген мағынаны білдіреді. Микродүние –макродүниенің негізі. Оны үйге немесе құрылыс ғимаратына ұқсатуға болады. Ғимарат тек бір заттан тұрмайды.оны қалау үшін цемент ерітіндісі мен кірпіш, т.б нәрселер қолданылады. Микродүниені микроскоп көмегімен көре аламыз. Қазіргі уақытта ғылымдар микродүниеден де ұсақ денелердің бар екеніне көз жеткізді. Мұндай «микромикродүниеге» жаңадан «нанодүние» деген атау берді.

Мега— грек тілінен аударғанда «үлкен» деген ұғымды білдіреді. Оған Жер шары, Ғарыштық кеңістік жатады. «Макро», «мега» т.б. тәрізді ғылымда өзіндік атауы бар сөздер термин ретінде қабылданған.

Термин— (лат. –шек, шеті, шекарасы ) деген мағынада айтылады.

Топтастыру арқылы оқушыларға жаратылыстану ғылымдары түсіндіріледі.

Оқушыларға Жаратылыстану пәні зерттейтін табиғат құбылыстарын түсіндіру.

  1. Жаңа сабақты бекіту.
  2. «Жаратылыстану » ғылымы нені оқытады? Оның қандай салалары бар?
  3. Адамдар не үшін жаратылыстануды оқып білуі қажет?
  4. Жаратылыстану қандай ғылымдардың негізі?
  5. Біз қоршаған ортаны қай белгілеріне қарап, қандай салалрға бөлеміз?

VІІ.Қорытындылау.

Дәптермен жұмыс.

VІІІ. Үйге тапсырма беру

  • 1 оқу. Жаратылыстанушы ғалымдар туралы деректер жинау.

Көпірдің жасалу жобасы.

Бағалау.

Күні:

Сынып: 5

Сабақтың тақырыбы:§2.Табиғатты ғылыми тұрғыдан тану әдістері

Сабақтың мақсаты:

Білімділік:Оқушыларғатабиғатты оқып үйрету туралы және тәсілдері мен табиғат танушылардың қағидаларын білу. Әр түрлі білім көздерімен оқушылардың білімдерін тереңдету.

Дамытушылық:Оқушының тез қабылдауына жол ашу, ой қиялына ерік бере отырып, өз пікірін айтуға, қорытынды шығаруға төселдіру, теориялық білімін, зейінін дамыту, табиғатты бақылау әрі тамашалауға зейінін бұру;

Тәрбиелік: Оқушылардыңлогикалық ойлау мәдениетін қалыптастыру, даралық қабілетін сезіндіру, руханилыққа тәрбиелеу, табиғатты сүюге баулу.

Сабақтың көрнекілігі: барометр — анероид, анемометр, монокуляр.

Сабақтың түрі: Аралас сабақ.
Сабақтың әдісі:Дамыта оқыту, сұрақ — жауап, ойын элементтері, шығармашылық әдіс, талдау.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру:

  1. Үй тапсырмасын сұрау:

Өткен сабақты пысықтап, оқушыларға өткен сабақ бойынша сұрақтар қою

III. Үй тапсырмасын бекіту сұрақтары:

Сұрақ – жауап арқылы сұрау.

  1. Жаратылыстанупәніненіүйретеді?
  2. Ғарыштықденелердегеніміз не?
  3. Ғарыштықденелертуралығылымқалайаталады?
  4. Органикалықзаттарға не жатады?
  5. Бейорганикалықзаттардегеніміз не?
  6. Табиғатқұбылыстарыдегеніміз не?
  1. Жаңа сабақ:
  2. Оқушыларға Қазақстан табиғатының көріністерін бейнелейтін суреттерді көрсету арқылы, табиғаттың көркемдігін, таңғажайыптылығын айту. Олардыкүнделіктіөмірдебайқамай, тек саяхатқашыққандағанатамашалайтындығымызөкініштіекендігінайту. Ал ежелгіадамдартабиғаттыңбелгілібірмаусымдарғабайланыстыөзгеретіндігінбайқаған. Алғашқыадамдараңаулауғашығып, олардыңтіршілікететінаймағынжәнежүріс — тұрысынүйренгендігінтүсіндіру.

2.Табиғаттыоқыпүйренудіңбірнешеәдістері бар. Оныңбіріншісі –бақылау.Алғашұшыпкелетінқұс – Наурызек, алғашөсіпшығатынгүл – Бәйшешеккөктемхабаршыларыболса, құстардыңқайтуы – күнніңсуып, қыстыңкелетініңбілдіреді. Күнніңқызарабатуыертеңгікүнніңжылыболатындығын, тауықбиіктеқонақтасажауынжауады, қоқиқазбылтырғыұясынжөндемейжұмыртқаласа, жаздақұрғақшылықболады, егеркерісіншежөндепбиіктететінболсажазжаңбырлыболадыдепболжағаната — бабаларымыз. Олкөпжылдықбақылаудыңжемісіекендігінтүсіндіру.

Күнделікті ауа райын теледидар, радио арқылы тыңдаудың өзі бақылаудың нәтижесіне жатады.Оларарнайыаспап — құралдарарқылыіскеасады.

Монокуляр құралынкөрсету. Құрылысыментаныстыру.Монокуляр арқылыкүндібақылайды.

Бақылау өлі табиғатты бақылау, жануарларды бақылау, өсімдіктерді бақылау, адамдардың еңбек етуін бақылау сияқты жекелей қарастыруға болатындығын баяндау.

3.Екіншіәдісінетәжірибе (эксперимент)жасаужатады. Оләдісзертханадажасалынатындығынтүсіндіру. Мысалретінде: қыздыру, суытудысипаттау.

4.Келесіәдіске – өлшеужатады. Өлшеуарқылыадамдаркөптегенденелердіңкөлемін, ауданын, арақашықтығынанықтайды. Бұләдісарнайықұрал — жабдықтардықажетететіндігінтүсіндіру.

АтмосфералыққысымдыБарометр – анероиддепаталатынқұралдыңкөмегіменөлшейді.

Барометр — анероид құралын көрсету, құрылысын түсіндіру.

  1. Корпус; 2. Гофрирленгенқорапша; 3. Шынықақпақ; 4. Көрсеткіш шкала; 5. Металл пластина.

Желбағар – желдіңбағытынкөрсетеді. Желбағардыңсуреттерінкөрсету, құрылысынтүсіндіру.

Анемометрменжелдіңкүшінанықтайды. Анемометр суреттерінкөрсет, құрылысынтүсіндіру, заманауиүлгілеріментаныстыру.

5.Табиғаттанушыларға (натуралистер) арналғансегізқағиданытүсіндіру. Олар: 1. Шыдамдылық, 2. қырағылық, 3. нақтылық, 4. топтасып жұмыс жасау, 5. қолжазба, 6. коллекция жинау, 7. бақылау дағдысы, 8. қорыту, 9. саралау, 10. сұрақ қою.

  1. Сабақты бекіту сұрақтары:

1 — тапсырма. Оқулықтағы сурет бойынша оқушылардың білімін пысықтау. Сұраққою. Жауапалу. Оқулықпенжұмысістеу.

2 — тапсырма.Ребусты шешу.

[бақшаның суреті]Ш = Ы

[балықаулайтынаудыңсуреті] А = Л

[тәждіңсуреті] және [ірімшіктіңсуреті]. [иненіңсуреті],, + БЕ

Оқушыларға түсіндірілген сабақ бойынша сұрақтар қойылады.

  1. Табиғатты оқып үйренудің неше әдісі бар? Оларды ата?
  2. Бақылау әдісін қалай түсінеміз?
  3. Тәжірибе әдісі қалай жүзеге асырылады?
  4. Өлшеу әдісін қалай түсінеміз?
  5. Барометр — анероид құралымен нені өлшейді?
  6. Анемометменненіөлшейді?
  7. Монокулярменненіөлшейді?
  8. Табиғаттанушылардыңқандайқағидалары бар?
  1. Үйге тапсырма:
  2. 2.Табиғатты ғылыми тұрғыдан тану әдістерін оқу.
  3. Тақырып соңындағы сұрақтарға жазбаша жауап беру.

VII. Бағалау:

  1. Сынып: 5
    Сабақтың тақырыбы: Қазақстан Республикасы.(саяхат- сабағы)
    Сабақтың мақсаты:
    Өтілген тақырыпты қайталап, бекіту;

Ø Оқушыларға аймақтық компонентті қолдана отырып, туған өлкеміз Бесқарағайдың тарихымен таныстыру;

Ø Өлкетану тарихын пайдалана отырып оқушылардың бойында өз өлкесіне деген сүйіспеншілігін дамытып, патриоттық сезімге, елін, халқын сүюге тәрбиелеу.

Ø Оқушылардың тарих пәніне деген қызығушылықтарын ояту

Сабақтың түрі: Саяхат сабақ ( Бесқарағай жеріне саяхат)
Көрнекіліктері: «Менің Отаным-Қазақстан», «Астана»,«Бесқарағай тарихы» тақырыптарына слайдтық фильмдер, интерактивті тақта, фишкалар, сөзжұмбақ.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушыларды, келген қонақтарды психологиялық икемге келтіру
Балалар, бүгінгі біздің сабағымыз ерекше. Сабағымызға облысымыздың түкпір-түкпірінен қонақтар келіп отыр. Олар, сендердің күш-жігерлеріңді, білімдерінді, еңбекқорлықтарынды бағаламақшы. Ендеше, бір-бірімізге бүгінгі сабағымыздың сәтті өтуіне тілек білдіріп, көңіл-күйімізді көтерейікші. Ол үшін, жанымызда отырғанның қолынан ұстап, жыл бойы тойланып келе жатқан Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдық мерейтойымен құттықтап, сәттілік тілейікші. РАХМЕТ!
Сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстыру. № 1-2 слайд
Сабағымыздың эпиграфы: «Туған жерің-тұғырың»
Балалар, менің білуімше ізденпаз балаларсыңдар. Сондықтан, бүгін біз сендермен Отанымыз Қазақстан Республикасына саяхат жасаймыз. Саяхатты бастамас бұрын, атымыздың басын тірейтін аялдамаларымызды анықтап алайық. Ендеше, экранға назар аударыңдар:
№ 4 слайд.
Оқушыларға сұрақ:
-Балалар, сендер өткен сабақта Отанымыз — Тәуелсіз Қазақстан Республикасының тарихымен таныс болдыңдар. Енді, өзіміздің туып-өскен жеріміз Бесқарағайдың тарихымыен танысқыларың келе ме?
Ол үшін сендер, бүгінгі саяхат-сабағымызда, әр аялдамадан сүрінбей өтулерін керек, сонда ғана, біз сендермен өзіміздің Бесқарағайға жетіп, ауданымыздың тарихымен таныса аламыз. Түсінікті ме, балалар?
Ендеше, жол болсын!
Бірінші аялдама – «Қазақстан» деп аталады. Назар салыңдар, әр аялдамада сендерді сыйақы күтіп тұр. Ол сыйақыны алу үшін, сендер белгілі бір сұрақтарға жауап берулерің керек. Дұрыс жауап берген балаларға Бесқарағай ауданының Елтаңбасы бейнеленген фишка беріп отырамын. Сендер, ең соңында өзіміздің ауданымызға жету үшін, Қазақстан Республикасын Тәуелсізідігінің 20 жылдық мерейтойына орай 20 фишка жинауларын керек.
Іске сәт!
Бірінші аялдамамыздың тапсырмасы: Алдарында аялдамаға байланысты «Қазақстан» деген сөз тұр. Сендер қазір осы сөзге байланысты, қатысты деп ойлайтын сөздерді жазуларың керек. Қане, кім жазады? (оқушылар интерактивті тақтамен жұмыс жасайды)
Өте жақсы, балалар! Сендер алғашқы аялдамадан сәтті өттіңдер, Ендеше сендерді сыйақы күтіп тұр. Ол үшін экранға назар аударайық.
«Қазақстан Республикасы» атты тақырыптық слайдтық фильм.
Ары қарай саяхатымызды жалғастырайық. Келесі аялдамамыз «Астана» деп аталады. Бұл өткелден сәтті өту үшін сендер сөзжұмбақты шешулерің керек. Сөзжұмбақты дұрыс шешетін болсаңдар, белгіленген жерден ауданымыздың, ауылымыздың аты шығады. Ендеше сұрақтары:
1. Қазақстан Республикасының рәмізі? (Елтаңба)
2. Біздің Отанымыз солтүстігінді қай мемлекетпен шектеседі? (Ресей)
3. Қазақстанның жүрегі? (Астана)
4. Астана қаласы қай облыста орналасқан? (Ақмола)
5. Бейбітшілік пен келісім сарайы? (Пирамида)
6. Қазақстан республикасының жоғарғы басшысы? (Президент)
7. Мемлекеттік Әнұранның музыкасын жазған? (Қалдаяқов)
8. Біз сендермен Қазақстанның қай өңірінде тұрамыз? (Шығыс)
9. Қазақстанның оңтүстік астанасы болып есептелетін қала? (Алматы)
10. Астананың жүрегі? (Бәйтерек)
(Оқушылар сөзжұмбақты тақтаға орындайды, жауаптардың суреттері слайд арқылы көрсетіліп отырады)
Сөзжұмбақты тамаша шешкендерін үшін сендерге сыйақы беріледі. Ендеше, экранға назар аударайық.
«Астана» атты тақырыптық слайдтық фильм.
Міне балалар,барлығы 20 фишканы жинап, өзіміздің ауданымызға, үйімізге де келіп жеттік.Соңғы аялдайтын жеріміз-Бесқарағай. № 21 слайд. Бүгінгі біздің саяхатымыздың басты мақсаты, сендерді туған жеріміз, кіші отанымыз Бесқарағайдың тарихымен таңыстыру. Мұқият тыңдап алайық.
№ 22-27 слайдтарды көрсете отырып, аудан тарихын әңгімелеу.
Жалпы, тарихи құжаттарға үңіле отырып, Бесқарағай ауданы 1928 жылы құрылғанына көз жеткіземіз. Ауданның атауы жердің түріне байланысты аталған. Ауданның жері қарағайлы орманмен қоршалған. Барлығы бес қарағайлы орман белдеулері бар. «Бесқарағай» сөзінің шығуы осыған байланысты. Ауданымыз көрші Павлодар облысының құрамында құрылған. 1959 жылы Семей облысына берілді. 1997 жылы Семей облысының таратылуына байланысты Бесқарағай ауданы Шығыс Қазақстан облысының құрамына кірді. Орталығы – Бесқарағай ауылы. Аудан әкімі Байғонусов Қалихан Байғозыұлы. Ауылымыз халық арасында «Борас» деп аталады. Оның айтылуы тарихтың терең қойнауында жатыр. Ертеректе, нақты айтатын болсақ, ХVІІ ғасырда осы жерде Бораш деген бай өмір сүріпті. Соған байланысты «Борас» деп аталуы осыдан. Кейіннен, ауылымыз Үлкен Владимировка деп аталды. Оның аталу себебі, 1867-68 жылдардағы Ресейдегі жер реформасынан кейін, орыс ұлт өкілдері көрші мемлекет, Қазақстанға коңыс аудара бастаған. Сол кезде осы жерге ағайынды шонжарлар Владимирлер көшіп келеді. Үлкен ағасы біздің ауылымыздың жерінде, кіші інісі Владимир қазіргі Кіші Владимировка ауылына қоңыстанады. Ауылдардың бүгінгі күнге дейін аталуы да осыдан. 2008 жылдан бастап ауылымыз «Бесқарағай» деп өзгертілді. Ауданымыздың басты байлығы – оның халқы болып табылады. Бүгінгі күнде 24 мыңннан астам халқы бар ауданымызда 25 ұлт өкілдері тату-тәтті өмір сүріп жатыр. Ауданымыздан Ұлы Отан соғысының батырлары: Иван Корнев, Сергей Елистратов, Махмет Қайырбаев, Александар Белоусов, сонымен қатар, аты аңызға айналған Нұрлыбек Баймұратов, ауған соғысының ардагері, жауынгер-батыр Калел Калтаев т.б. көптеген атақты адамдар шыққан. Бұл адамдар туралы күнтібелік жоспарға сәйкес келесі сабақтарымызда кеңінен тоқталамыз. Бүгінгі күнде ауданымыз 10 ауылдық округке бөлінген.
— Балалар, біз сендермен қай округте тұрамыз?
— Ал, ауданымыздың ірі ауылдарын білесіңдер ме? Қане, атап беріңдерші. (Дәптерлерімізге жазып алайықшы)
Өте жақсы! Бүгінгі сабағымыздың эпиграфын «Туған жерің-тұғырың» деп бекер алған жоқпын. Осы ауданымыздың, мемлекетіміздің тарихын жалғастыру, мелекетімізді одан әрі дамыту, Сендердің қолдарыңда. Сол үшін сендер білім алып, еліміздің көркейуіне өз үлестеріңді қосуларын керек. Еліміздің, туған өлкеміздің нағыз патриот азаматы, «Туған жерлеріңнің тұғыры» болуларын қажет. Бүгінгі сабағымыз Тәуелсіздіктің 20 жылдығына орай өтіп отырғандықтан, өткен сабақта сендерге шығармашылық тапсырмалар, яғни, «Отан», «Қазақстан» тақырыптарына 4 жолдық өлең құрастыру және осы тақырыптарға суреттер салу берілген болатын. — Қане, кім жауап береді?
(Оқушылар өздерінің тақпақтарын, суреттерін таңыстырады)
Өте жақсы, балалар!
— Сабаққа белсене қатысқан оқушыларды бағалау.
Бүгінгі біз сендермен алдымызға қойған сабақтың мақсатына жеттік деп ойлаймын. Сабаққа белсенділікпен қатысқандарға зор алғысымды білдіремін. Келесі сабаққа «Менің туған ауылым» деген тақырыпқа қысқаша эссе шығарма жазып келіңдер. Осымен біздің бүгінгі сабағымыз аяқталды. Сау болыңдар!

Отправить ответ

avatar
  Подписаться  
Уведомление о